Afasie is een groep taalstoornissen, die wordt veroorzaakt door een beschadiging van bepaalde hersendelen. Er zijn vele soorten afasie, vroeger disfasie genoemd. De meest bekende worden hieronder genoemd.

Expressieve afasie (of Broca’s afasie)

Broca’s afasie (expressieve afasie): beschadiging van een gebied in de linker hersenhelft (gebied van Broca), dicht bij de motorische cortex. Van hieruit worden de spraakbewegingen van tong, kaak, lippen, e.d. gecoördineerd. De beschadiging leidt vooral tot een gebrekkige taalproductie en gebrekkig schrijven. Mensen met deze afasie kunnen geen grammaticale verbanden uitdrukken en gebruiken geen functiewoorden (bijvoorbeeld bijvoeglijke naamwoorden en lidwoorden). Zij spreken in telegramstijl, maar kunnen taaluitingen wel goed begrijpen.

Motorische afasie

Een iets breder begrip van expressieve afasie. De hersenbeschadiging kan zowel in het gebied van Broca als in de motorische cortex zijn gelegen. In beide gevallen is een gebrekkige spraakfunctie, gecombineerd met een intact taalbegrip, het uiteindelijke gevolg.

Receptieve of sensorische afasie (of Wernicke’s afasie)

Het gevolg van een beschadiging van een gebied in de linkerhersenhelft (gebied van Wernicke), gelegen dicht bij het hersendeel waar de prikkels vanuit de oren binnenkomen op de cortex. Deze beschadiging leidt vooral tot een gebrekkig begrip van taal. Mensen met deze afasie spreken wel vloeiend, maar gevormde zinnen hebben hun betekenis verloren.

Conductie-afasie

Beschadigingen van de zenuwcellen, die de gebieden van Broca en Wernicke met elkaar verbinden. Mensen met deze afasie kunnen taal produceren en begrijpen, maar kunnen niet herhalen wat zij kort daarvoor hebben gehoord.

Auditieve afasie

Een hersenbeschadiging in de hersenbalk of in de zenuwen, die prikkels uit de oren verwerken. Hierdoor is taalbegin via het gehoor onmogelijk geworden, terwijl toch van doofheid geen sprake is. Gelezen teksten kunnen echter wel gelezen worden.

Visuele afasie (of alexie)

Beschadiging van de verbinding tussen het gebied van de cortex dat prikkels van de ogen verwerkt en de taalgebieden. Als gevolg hiervan kan geschreven tekst niet worden herkend. Gesprek tekst kan echter wel worden begrepen.

Agafie

Schade aan een uitstulping in de linkerhersenhelft veroorzaakt een onvermogen tot schrijven.

Afasietesten

Dit zijn testen die worden gebruikt om vast te kunnen stellen of iemand aan (een vorm van) afasie lijdt. Veel gebruikt te testen zijn de Tokentest en de SAN-test.

Bij de Tokentest moeten patiënten; opdrachten uitvoeren met schijfjes, die verschillen in kleur, vorm en grootte. Een opdracht kan bijvoorbeeld zijn: wijs het witte vierkantje aan.

De SAN-test (Stichting Afasie Nederland) bestaat uit opdrachten, zoals het benoemen van voorwerpen en vervolgens nagaan of woordparen hetzelfde zijn, dan wel verschillen (bijv: ‘vaar-waar’; of ‘teer-veer’). De spraak van patiënten wordt opgenomen en later geanalyseerd.